Działajmy razem na rzecz bezpiecznego internetu – pod takim hasłem, we wtorek 10 lutego br. uczestniczyliśmy w XXII Gali Dnia Bezpiecznego Internetu, podczas której nauczyciele i inni profesjonaliści mogli poszerzyć swoją wiedzę w zakresie profilaktyki zagrożeń online i edukacji cyfrowej.
Podczas prezentowanych wystąpień omawiane były niezwykle ważne zagadnienia dotyczące cyberbezpieczeństwa, m.in. poruszono kwestie dotyczące zamieszczania wizerunku dzieci i młodzieży w internecie, w odniesieniu do Konwencji Praw Dziecka, regulacje prawne dotyczące dostępu dzieci do social mediów i rekomendowane przy tym zalecenia ekspertów w dziedzinie zdrowia psychicznego młodych użytkowników.
Uczestnicy usłyszeli wiele ciekawych inspiracji, zarówno w charakterze dobrych praktyk, jak i rekomendowanych działań, polecanych szczególnej uwadze osób dorosłych, w tym nauczycieli, do wdrożenia wśród dzieci i młodzieży, m.in.: „15 powodów, by chronić dzieci przed mediami społecznościowymi”, zaprezentowanych przez Łukasza Wojtasika z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Dr Maciej Dębski z Fundacji Dbam o Mój Z@sięg zaprezentował wyniki badań na podstawie danych z Raportu „Dobre i złe wiadomości – życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków”. Badania, w ramach projektu Zdrowie psychiczne młodych cyfrowych, w 2023 r. przeprowadzili wybitni specjaliści i znawcy tematu: Judyta Borchet, Jacek Pyżalski, Halszka Witkowska i sam prelegent konferencji – Maciej Dębski. Próba obejmowała ok. 1000 nastolatków – uczniów klas VII szkół podstawowych i III klas szkół ponadpodstawowych. Ze szczegółowymi wynikami badań warto zapoznać się indywidualnie, bardziej uważnie https://www.academia.edu/145063017/D%C4%99bski_M_Py%C5%BCalski_J_Borchet_J_and_Witkowska_H_Dobre_i_z%C5%82e_wiadomo%C5%9Bci_%C5%BCycie_online_i_offline_a_zdrowie_psychiczne_polskich_nastolatk%C3%B3w_Raport_z_bada%C5%84_Fundacja_Dbam_o_M%C3%B3j_Zasi%C4%99g_Gda%C5%84sk_2025.
Część z nich jest bardzo oczywista, jak fakt, że współczesna młodzież funkcjonuje w środowisku silnie nasyconym technologią cyfrową, co przekłada się na jej codzienne doświadczenia, relacje społeczne oraz dobrostan psychiczny. Jednocześnie sposoby funkcjonowania młodzieży offline przekładają się na wzory korzystania z internetu. Dlatego ważne jest, abyśmy my dorośli nauczyli młodych JAKOŚCIOWEGO FUNKCJONOWANIA POZA SIECIĄ.
Nawiązując do kolejnych wyników badań, zatrważającym jest fakt, że u 70% uczniów, o wysokim wskaźniku kompulsywności korzystania z internetu, wyświetlały się w mediach społecznościowych treści związane z samobójstwem lub samookaleczeniem. I o ile byli to uczniowie zadowoleni ze swojego dzieciństwa, swojego dotychczasowego życia, to nie miało to większego znaczenia. Sytuacja przybierała drastyczne tony wówczas, jeśli w tej dużej grupie młodych ludzi znaleźli się uczniowie w kryzysie suicydalnym…
Perspektywę rozsądnego korzystania z internetu i telefonów komórkowych przez uczniów w szkole, opartą na wspólnych i spójnych zasadach wypracowanych przez nauczycieli, uczniów i ich rodziców zaprezentował dyrektor szkoły podstawowej z Nowego Tomyśla, Dariusz Stachecki. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na fakt, że wprowadzenie bezwzględnego zakazu korzystania z urządzeń medialnych uczy dzieci posłuszeństwa, nie kształtuje zaś pożądanych kompetencji cyfrowych, o które tak zabiegamy. Dlatego w szkole zastosowano metodę działania godną polecenia, angażującą młodych w opracowanie alternatywy dla wprowadzenia i przestrzegania zasady ograniczenia korzystania z telefonów podczas przerw we wspomnianej placówce.
Głośno i klarownie wybrzmiała rola rodziców w cyfrowej rzeczywistości dzieci i młodzieży, oczekiwania młodego pokolenia względem swoich rodziców oraz kwestia, jak wspierać rodziców/opiekunów w wychowywaniu świadomych i bezpiecznych cyfrowych młodych obywateli, w wystąpieniu Anny Rywczyńskiej i Miłosza Kozikowskiego, reprezentujących NASK.
Poniżej kilka istotnych oczekiwań młodego pokolenia, znajdującego się w potencjalnym kryzysie, względem własnych rodziców, wypowiedzianych podczas GALI przez przedstawiciela Młodych – Miłosza:
1. jakość relacji (wówczas dziecko przyjdzie do rodziców, a nie będzie szukało pomocy u kolegów lub w AI),
2. gotowość dorosłego do rozmowy,
3. przewidywalność i dostępność wsparcia (dziecko wie, jak reaguje jego rodzic w sytuacjach trudnych),
4. otwartość na potrzeby dzieci (podmiotowe traktowanie głosu dzieci, zaufanie, faktyczne ich usłyszenie),
5. doświadczenie adekwatnej pomocy w sytuacjach trudnych.
Kolejnym omawianym, istotnym zagadnieniem, była postawa rodzica względem własnego dziecka (i odwrotnie), dostrzeżenie momentu krytycznego (najważniejszego w ciągu dnia), żeby nie „przegapić ” go, nie przescrollować. Żeby być bardziej uważnym względem bliskich, zwłaszcza domowników.
Oczekiwania Młodych względem rodziców dotyczą większego poszanowania ich prywatności w świecie cyfrowym, konsultowania zamieszczanych zdjęć z ich wizerunkiem, ponieważ do sieci często pod wpływem chwili czy przypływu emocji trafiają przypadkowe, trudne do zaakceptowania fotki, zamieszczane właśnie przez rodziców. Każdy człowiek buduje w sieci indywidualny wizerunek, oparty na własnych zasadach, także młodzi. Dlatego należy to uszanować. Stawiajmy na głębsze relacje i przejrzystą komunikację w naszych rodzinach, to międzypokoleniową przepaść cyfrową łatwiej będzie zniwelować.
Podsumowując, specjaliści zgodnie biją na alarm, domagając się zmian systemowych, zapewniających bezpieczeństwo dzieci w internecie. Oczekują odpowiedzialności dostawców stron internetowych za projektowanie oraz publikowanie treści, dostosowanych do wieku dzieci, z uwzględnieniem i poszanowaniem PRAW DZIECKA, a także podniesienia wieku z 13 do 15 lat dzieci korzystających z social mediów, niezbędnego dla pełnej ochrony ich zdrowia psychicznego.
