Lekcja biblioteczna pt. „Co z moimi emocjami?”, zaplanowana do realizacji w XXIII Tygodniu Bibliotek sprawiła, że pułtuską Filię BP odwiedzili uczniowie klasy II A wraz w wychowawczyniami z PSP nr 3 w Pułtusku. Zdrowie psychiczne uczniów to tematyka bardzo istotna, a zarazem ciekawa, wpisująca się w kierunki polityki oświatowej państwa, a także programy wychowawcze placówek oświatowych.
Emocje towarzyszą nam przez całe życie. Są naturalną potrzebą każdego człowieka. Jednak, zanim dzieci rozpoznają, czemu emocje służą, jaki mają wpływ na nasze samopoczucie i określanie własnych potrzeb, a przede wszystkim, jak je kontrolować, aby nie krzywdzić siebie i innych, potrzebują odpowiednich wskazówek oraz wsparcia i empatii ze strony dorosłych.
Wtorkowe spotkanie w bibliotece rozpoczęliśmy od określenia: Czym są emocje? Gdzie mieszkają? Dlaczego każdy z nas ich doświadcza? Wspólnie z dziećmi wypracowaliśmy stanowisko, że emocje to stan naszego ciała i umysłu, o przyjemnym lub nieprzyjemnym doznaniu, przedstawiający obraz naszego wnętrza. Po czym uczniowie wymieniali przykłady, odpowiednio kwalifikując je. Następnie, pracując
w grupach, zastanawiali się nad strukturą i symptomami poszczególnych emocji: radości, złości, strachu, smutku i zaskoczenia.
W oparciu o techniki mindfullnes analizowali, co dzieje się z naszymi myślami, ciałem, w tym: postawą, mięśniami twarzy, rąk i nóg,
a nawet sercem. Każda z grup interpretowała jedną, wybraną emocję, zaś pozostali uczestnicy lekcji mieli za zadanie odgadnąć, o której emocji jest mowa.
Atrakcyjnym zadaniem dla drugoklasistów było rozwiązanie interaktywnego testu dotyczącego rozpoznawania emocji po ich opisie, opracowanego przy pomocy narzędzia Wordwall.
Clou spotkania stanowiło zaprezentowanie uczniom metod kontrolowania nieprzyjemnych emocji, z którymi często mamy do czynienia,
a konkretnie złości. Ta emocja objawia się wyjątkowo intensywnym stanem, który z reguły bardzo szybko ogarnia nasz umysł, a następnie ciało. Pozbawiona samokontroli często niesie za sobą przykre konsekwencje, z którymi sami będziemy musieli się zmierzyć.
Pierwsza metoda samokontroli polega na zastosowaniu przerwy w przypływie złości. Dobrym przykładem takiego działania jest odłączenie się od ogniska wywołującego u dziecka złość i pójście np. do sklepiku po napój do picia, bądź wyjście do toalety i umycie dłoni, co w pewnym stopniu ostudzi jego wzburzone emocje. Umiejętność zapanowania nad myślami jest pożądaną kompetencją, którą warto ćwiczyć i wdrażać małymi krokami. Będąc w domu dziecko może posłuchać muzyki, pooglądać TV, zrobić bańki mydlane lub pobawić się
ze swoim kotem/psem, aby przestać podsycać „wewnętrzny ogień”.
Kolejna metoda samokontroli polega na przywoływaniu zimnych myśli, studzących sytuację. Złość rodzi się w głowie, dlatego warto przywoływać własne opanowanie w postaci krótkich myśli, które wprawdzie nie rozwiążą problemu, ale pozwolą się uspokoić.
Zwroty typu: Trudno, stało się… ; Meczu nie wygraliśmy, ale dałem z siebie wszystko; Może kiepsko gotuję, ale z matmy jestem dobry;
Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło; Złość nic tu nie pomoże; etc.
Warto, żeby każde dziecko przygotowało sobie kilka takich subiektywnych myśli, skutecznych podczas gaszenia złości i ćwiczyło ich zastosowanie podczas sytuacji kryzysowych.
Trzecia metoda samokontroli emocji polega na bezpiecznym pozbywaniu się złości w dwojaki sposób. Po pierwsze metodą aktywną,
aby uwolnić nagromadzoną w swoim ciele energię, mającą istotny wpływ na podsycanie powstałej w nas złości. Dobrym i skutecznym sposobem jest ruch. Im szybciej wprawimy swoje ciało w ruch, bezpiecznie zmęczymy się, tym lepiej. Łatwiej unikniemy przejścia
w wyższy stan złości – czyli furię, która najczęściej ma negatywne skutki działania. Zaleca się również uprawianie różnych sportów,
w których dziecko dobrze się odnajduje.
Drugi sposób bezpiecznego pozbywania się złości to metoda wyciszająca, polegająca na moderowaniu oddechu. W tym przypadku zamiast spalania nadmiaru powstałej energii swoimi działaniami staramy się uspokoić nasze wnętrze spowolnionym i głębokim oddechem,
co w konsekwencji będzie prowadziło do zwolnienia pracy naszego serca. Przykładowo, można wdychać powietrze ustami i wydychać je nosem. Można brać krótkie, urywane oddechy, zatrzymując powietrze w klatce piersiowej lub nabrać dużo powietrza nosem i przez chwilę wstrzymywać je w płucach, licząc do trzech, po czym nosem wypuszczać. Zrobić krótką przerwę i czynność powtórzyć kilka razy.
Dobrym przykładem jest przytulanie poduszki, podczas wdechu nosem, przyciskając ją obiema rękami do siebie, wstrzymać powietrze licząc do trzech i rozluźniając ręce i ciało – wypuścić nabrane w płuca powietrze, również nosem. Kolejnym łatwym ćwiczeniem jest skrzyżowanie rąk na klatce piersiowej – naprzemiennie klepiąc dłońmi w ramiona (lewa dłoń – prawe ramię i prawa dłoń – lewe ramię), liczyć do 100, świadomie zwalniać oddech i tempo klepania. Innym sposobem wyciszania pobudzonych emocji, zwł. podczas zajęć w klasie, jest wykorzystanie gniotków antystresowych lub innych zabawek sensorycznych do uciskania. Ta metoda nie wymaga odosobnienia od grupy rówieśników, a łatwo ją zastosować siedząc w ławce, nie zwracając na siebie uwagi innych osób.
Dobrze jest wcześniej przećwiczyć wszystkie ww. podane sposoby, żeby w sytuacji trudnej łatwiej je wdrożyć i aby szybciej przyniosły pożądany efekt.
Ostatnią metodą wygaszania złości, omawianą z drugoklasistami podczas lekcji w bibliotece, było rozwiazywanie konfliktów poprzez komunikację. Ta bardzo istotna i konstruktywna metoda wymaga jednak przygotowania uczniów do komunikowania otoczenia o swoim stanie emocjonalnym w obliczu zaistniałej, trudnej sytuacji. W związku z powyższym uczniowie klasy II A zostali zaproszeni na kolejne zajęcia do biblioteki, aby tę metodę przeanalizować, właściwie przepracować i odpowiednio przygotować się do jej praktycznego, skutecznego zastosowania.
Na koniec dzieci relaksowały swoje umysły i ciała wraz z animowanymi emotkami przy Magicznej ścianie, a następnie dały upust własnym emocjom na Magicznym dywanie, skacząc i śmiejąc się radośnie, podczas zabaw integracyjno-ruchowych.
Emocje to odpowiedź na to, co nas spotyka lub o czym myślimy. Mamy prawo odczuwać nie tylko radość, ale też smutek, gniew, lęk czy niepokój. Nie musimy się wstydzić, ani ukrywać swoich emocji. Wszystkie nasze uczucia są dobre, potrzebne i ważne, ale istotne jest, żeby doświadczając ich nie krzywdzić siebie i innych.
Lekcję biblioteczną opracowała i przeprowadziła: kierownik Filii Joanna Sobocińska.
Scenariusz zajęć powstał w oparciu o następujące zbiory biblioteczne:
1. Gut-Orłowska Magdalena : Tymon i emocje. Historyjki społeczne o tym, jak się zachować w różnych sytuacjach życia codziennego. – Gdańsk : Wydawnictwo Harmonia, 2023
2. Huebner Dawn : Co robić, gdy się złościsz. Techniki zarządzania złością. – Olsztyn : Wydawnictwo Levyz, 2018
3. Malek Renata : Spokojnie to tylko emocje! Ćwiczenia rozpoznawania i nazywania uczuć oraz emocji. – Gdańsk : Wydawnictwo Harmonia, 2021
4. Pachocka Anna : Moje emocje. Jak pokonać złość i smutek. – Warszawa : BoNoBo – Wydawnictwo RM, 2022
5. Robinson Amanda : Umiem radzić sobie ze złością. Ćwiczenia dla dzieci. 40 zadań które nauczą dziecko się wyciszać wyrażać emocje w zdrowy sposób i kontrolować gniew. – Gdańsk : Wydawnictwo Harmonia, 2025
