Lekcja biblioteczna pt. „Co z moimi emocjami?” zaplanowana do realizacji w XXIII Tygodniu Bibliotek sprawiła, że pułtuską Filię BP odwiedzili uczniowie klasy II A wraz w wychowawczyniami z PSP nr 3 w Pułtusku. Zdrowie psychiczne uczniów to tematyka bardzo istotna, a zarazem ciekawa, wpisująca się w kierunki polityki oświatowej państwa, a także programy wychowawcze placówek oświatowych. Emocje towarzyszą nam przez całe życie. Są naturalną potrzebą każdego człowieka. Jednak, zanim dzieci rozpoznają się, czemu emocje służą, jaki mają wpływ na nasze samopoczucie i określanie własnych potrzeb, a przede wszystkim, jak je kontrolować, aby nie krzywdzić siebie i innych, potrzebują odpowiedniej wiedzy oraz wsparcia i empatii ze strony dorosłych.
Wtorkowe spotkanie w bibliotece rozpoczęliśmy od określenia: Czym są emocje? Gdzie mieszkają? Dlaczego każdy z nas ich doświadcza? Wspólnie z dziećmi wypracowaliśmy stanowisko, że emocje to stan naszego ciała i umysłu, o przyjemnym lub nieprzyjemnym doznaniu, przedstawiający obraz naszego wnętrza. Po czym uczniowie wymieniali przykłady, odpowiednio kwalifikując je. Następnie, pracując w grupach, zastanawiali się nad strukturą i symptomami poszczególnych emocji: radości, złości, strachu, smutku i zaskoczenia. W oparciu o techniki mindfullnes analizowali, co dzieje się z naszymi myślami, ciałem, w tym: postawą, mięśniami twarzy, rąk i nóg. Każda z grup interpretowała jedną, wybraną emocję, zaś pozostali uczestnicy lekcji mieli za zadanie odgadnąć, o której emocji jest mowa.
Atrakcyjnym zadaniem dla drugoklasistów było rozwiązanie interaktywnego testu dotyczącego rozpoznawania emocji po opisie, opracowanego przy pomocy narzędzia Wordwall.
Clou spotkania stanowiło zaprezentowanie uczniom metod kontrolowania nieprzyjemnych emocji, z którymi często mamy do czynienia, a konkretnie złości. Ta emocja objawia się wyjątkowo intensywnym stanem, który z reguły bardzo szybko ogarnia nasz umysł, a następnie ciało. Pozbawiona samokontroli często niesie za sobą przykre konsekwencje, z którymi sami będziemy musieli się zmierzyć.
Pierwsza metoda samokontroli polega na zastosowaniu przerwy w przypływie złości. Dobrym przykładem takiego działania jest odłączenie się od ogniska wywołującego u dziecka złość i pójście np. do sklepiku po napój do picia, bądź wyjście do toalety i umycie dłoni, co w pewnym stopniu ostudzi jego wzburzone emocje. Umiejętność zapanowania nad myślami jest pożądaną kompetencją, którą warto ćwiczyć i wdrażać się małymi krokami. Będąc w domu dziecko może posłuchać muzyki, pooglądać TV, zrobić bańki mydlane lub pobawić się ze swoim kotem/psem, aby przestać podsycać wewnętrzny „ogień”.
Kolejna metoda samokontroli polega na przywoływaniu zimnych myśli, studzących sytuację. Złość zazwyczaj rodzi się w głowie, dlatego warto przywoływać własne opanowanie w postaci krótkich myśli, które w prawdzie nie rozwiążą problemu, ale pozwolą się uspokoić. Zwroty typu: Trudno, stało się; Meczu nie wygraliśmy, ale dałem z siebie wszystko; Może kiepsko gotuję, ale z matmy jestem mocny; Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło; Złość nic tu nie pomoże; etc.
Warto, żeby każde dziecko przygotowało sobie kilka takich subiektywnych myśli, skutecznych podczas gaszenia złości i ćwiczyło ich zastosowanie podczas sytuacji kryzysowych.
Trzecia metoda samokontroli emocji polega na bezpiecznym pozbywaniu się złości w dwojaki sposób. Po pierwsze metodą aktywną (aby uwolnić nagromadzoną w swoim ciele energię), która spala nadmiar nagromadzonej energii, mającej istotny wpływ na podsycanie powstałej w nas złości. Dobrym sposobem jest ruch. Im szybciej wprawisz swoje ciało w ruch, bezpiecznie zmęczysz się, tym lepiej. Łatwiej unikniesz przejścia w wyższy stan złości – czyli furię, która często ma negatywne skutki działania. Zaleca się również uprawianie różnych sportów, w których dziecko dobrze się odnajduje.
Drugi sposób bezpiecznego pozbywania się złości to metoda wyciszająca, polegająca na moderowaniu oddechu. W tym przypadku zamiast spalania nadmiaru powstałej energii swoimi działaniami staramy się uspokoić nasze wnętrze spowolnionym i głębokim oddechem, co będzie prowadziło do zwolnienia pracy naszego serca. Przykładowo, można wdychać powietrze ustami i wydychać je nosem. Można brać krótkie, urywane oddechy, zatrzymując powietrze w klatce piersiowej lub nabrać dużo powietrza nosem i przez chwilę wstrzymywać je w płucach, licząc do trzech, po czym nosem wypuszczać. Zrobić krótką przerwę i czynność powtórzyć kilka razy. Dobrym przykładem jest przytulanie poduszki, na wdechu nosem, przyciskając ją obiema rękami do siebie, wstrzymać powietrze licząc do trzech i rozluźniając ręce i ciało – wypuścić nabrane w płuca powietrze, również nosem. Kolejnym łatwym ćwiczeniem jest skrzyżowanie rąk na klatce piersiowej i naprzemiennie klepiąc dłońmi w ramiona (lewa dłoń – prawe ramię i prawa dłoń – lewe ramię), liczymy do 100, świadomie zwalniamy oddech i tempo klepania. Innym sposobem wyciszania pobudzonych emocji, zwł. podczas zajęć w szkole jest zastosowanie gniotków antystresowych lub zabawek sensorycznych do uciskania. Ta metoda nie wymaga odosobnienia, a łatwo ją wykorzystać także siedząc w ławce, nie zwracając na siebie uwagi innych uczniów.
Dobrze jest wcześniej przećwiczyć wszystkie ww. podane sposoby, żeby w sytuacji trudnej łatwiej je zastosować i aby szybciej przyniosły pożądany efekt.
Ostatnią metodą wygaszania złości, omawianą podczas lekcji w bibliotece było rozwiazywanie konfliktów – poprzez komunikację. Ta bardzo istotna i konstruktywna metoda wymaga jednak przygotowania uczniów do komunikowania otoczenia o swoim stanie emocjonalnym w obliczu zaistniałej, trudnej sytuacji. W związku z powyższym uczniowie klasy II A zostali zaproszeni na kolejne zajęcia do biblioteki, aby tę metodę przeanalizować, właściwie przepracować i odpowiednio przygotować się do jej praktycznego, skutecznego zastosowania.
Emocje to odpowiedź naszego umysłu i ciała na to, co nas spotyka lub o czym myślimy. Mamy prawo odczuwać nie tylko radość, ale też smutek, gniew, lęk czy niepokój. Nie musimy się wstydzić, ani ukrywać swoich emocji. Wszystkie nasze uczucia są dobre, potrzebne i ważne – są częścią nas.
