Konkurs pt. „Zmagania (nie)widzialne Młodych” to koncepcja, która narodziła się z potrzeby rozmowy o tym, co często pozostaje niewidoczne, a ma ogromny wpływ na życie dzieci i młodzieży. Konkurs powstał z inicjatywy nauczycielki bibliotekarki Patrycji Siemek. Sukces pierwszej edycji pokazał, jak bardzo taka przestrzeń jest potrzebna i jak wielu młodych ludzi chce mówić o swoich emocjach, trudnościach i doświadczeniach. Dlatego też w roku szkolnym 2025/2026 Biblioteka Pedagogiczna w Pułtusku zorganizowała II edycję konkursu.
Konkurs powstał po to, by zwrócić uwagę na problemy emocjonalne i psychiczne, z którymi mierzą się młodzi ludzie, oraz by pokazać, że sięganie po pomoc nie jest oznaką słabości, lecz odwagi. A statystyki dotyczące zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży nie są tylko liczbami. Za każdą z nich stoi konkretne dziecko, nastolatek, uczeń – ktoś, kto siedzi obok nas w klasie, w autobusie, przy stole w domu. Dane z ostatnich lat są alarmujące. Blisko co trzecia młoda osoba w Polsce zmaga się z brakiem akceptacji siebie i własnego wyglądu. Niemal 30% młodych ludzi wykazuje objawy depresji, a aż czterech na dziesięciu uczniów przyznaje, że myślało o podjęciu próby samobójczej. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zaburzenia psychiczne dotyczą nawet 20% dzieci i młodzieży. Jeszcze bardziej poruszające są wyniki raportu Fundacji Unaweza z 2023 roku. Co piąty uczeń mówi wprost: „nie chcę żyć”. Prawie połowa badanych ma skrajnie niską samoocenę, a stres codziennego życia przerasta ponad 80% z nich. 16% młodych ludzi okalecza swoje ciało, a ponad 40% doświadcza hejtu ze strony rówieśników, także w szkolnej klasie.
Te dane pokazują jedno: problem zdrowia psychicznego młodych ludzi jest realny, powszechny i nie może być dłużej zamiatany pod dywan. Potrzebujemy zmian systemowych i społecznych. Potrzebujemy przestrzeni, w której mówienie o emocjach nie jest słabością, a proszenie o pomoc nie jest wstydem. Przestrzeni,
w której dorośli potrafią słuchać, a dzieci nie muszą cierpieć w ciszy. Problem zauważa Ministerstwo Edukacji Narodowej i jednym z Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w tym roku szkolnym jest: „Profilaktyka przemocy rówieśniczej. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wsparcie w kryzysach psychicznych.” Nasz konkurs jest odpowiedzią na ten kierunek.
Cele konkursu:
– zwiększenie świadomości na temat zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży;
– zwrócenie uwagi na problemy i trudności z jakimi zmagają się młodzi ludzie;
– przełamywanie tabu jakim obarczony jest temat zdrowia psychicznego i zachęta do otwartych rozmów na jego temat;
– kształtowanie empatii i wrażliwości na potrzeby innych;
– zwrócenie uwagi jak ważny jest własny dobrostan psychiczny;
– profilaktyka zdrowia psychicznego, promocja prozdrowotnych postaw, zachęta do sięgania po pomoc;
– rozbudzanie wyobraźni i kreatywności;
– rozwój twórczości i możliwość pokazania talentów literackich uczniów.
Konkurs skierowany był do uczniów klas VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych powiatu pułtuskiego. Zadanie konkursowe polegało na napisaniu opowiadania na temat zdrowia psychicznego młodych ludzi.
Oceny prac konkursowych dokonała Komisja w składzie:
Przewodnicząca jury : Patrycja Siemek – nauczycielka-bibliotekarka Biblioteki Pedagogicznej
w Pułtusku; pomysłodawczyni konkursu;
Członek Komisji: Agata Drzazgowska – psycholog z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej
w Pułtusku;
Członek komisji: Beata Pawlikowska-Ludwisiak – specjalista psychoterapii uzależnień z Pracowni Psychoterapeutycznej w Pułtusku.
Obrady jury odbyły się w dniu 15. Grudnia 2025 roku. Decyzja jury była jednomyślna.
Przy ocenie prac Komisja Konkursowa brała pod uwagę:
– oryginalność ujęcia tematu;
– walory literackie (styl, spójność narracji, poprawność językowa i stylistyczna)
– wartość merytoryczną;
– siłę przekazu emocjonalnego, autentyczność i zdolność poruszenia czytelnika;
– zgodność z tematem konkursu oraz wymogami regulaminowymi.
Wpłynęło 16 prac z pięciu szkół. Są to:
– Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Pułtusku;
– Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Klaudyny Potockiej w Pułtusku;
– Zespół Szkół im. Bolesława Prusa w Pułtusku;
– Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Jadwigi Dziubińskiej w Golądkowie;
– Zespół Szkół Zawodowych im. Jana Ruszkowskiego w Pułtusku.
Komisja przyznała następujące nagrody:
Miejsce pierwsze – Zuzanna Chmielecka
kl. 3 LO Zespół Szkół Zawodowych im. Jana Ruszkowskiego w Pułtusku
Opiekun: p. Gerard Cieślak
Miejsce drugie – Gabriela Ochtabińska
kl. III Technik Reklamy Zespół Szkół im. Bolesława Prusa w Pułtusku
opiekun p. Anna Grochowska
Miejsce trzecie – Stanisław Żak
kl. VIII c Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Klaudyny Potockiej w Pułtusku
opiekun merytoryczny: p. Milena Żak
Wyróżnienie – Karina Baryła
kl. III F Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Pułtusku
opiekun p. Barbara Meredyk
Nagrody książkowe i dyplomy zostały wręczone zwycięzcom na uroczystym ogłoszeniu wyników w dniu 19. grudnia 2025 roku w siedzibie Biblioteki Pedagogicznej w Pułtusku
przy ul. Staszica 3. Wszyscy uczestnicy otrzymali także podziękowania oraz drobne upominki w postaci gadżetów promocyjnych placówki.
Tematy jakie podjęli uczniowie to m. in: samotność, samobójstwo, uzależnienie, destrukcyjne towarzystwo, przemoc rówieśnicza, problemy rodzinne, wykorzystanie seksualne, samookaleczanie, żałoba, problemy związane z dorastaniem czy zaburzenia psychiczne.
Jedna z uczennic o samotności pisze tak: : „Uczucie osamotnienia nie jest wyjątkowe – jest powszechne, ale ukryte pod pozorem codzienności.” I trafnie wskazuje, że samotność może dotyczyć każdego, nawet tych z pozoru pewnych siebie i otoczonych przez grono znajomych.
W innym opowiadaniu czytamy: „ Czułam się obok, nawet wtedy gdy siedziałam pośród innych”.
Kolejne z opowiadań zawiera bolesny, realistyczny opis przeżyć bohatera doświadczającego wykorzystania w świecie wirtualnym: „Już nie wiem co jest kłamstwem, a co prawdą; dzięki nim, nie czuję się aż tak osamotniony; mój największy lęk – że jestem wymienny, że zaraz mnie zostawią ; oni mi dawali tę chwilową chorą atencję ; moja chęć bycia kochanym była silniejsza od bycia ubranym.” To obrazuje jak bardzo dziecko, człowiek osamotniony, pragnący jedynie uwagi i miłości może łatwo stać się ofiarą, jak bardzo staje się podatny na manipulację.
Wiele problemów zaczyna się od samotności, wiele problemów ta samotność i obojętność innych pogłębia.
W opowiadaniu poruszającym problem przemocy rówieśniczej autor trafnie zauważa: „Przemoc rzadko jest sprawą jednego człowieka. Częściej jest wynikiem zbiorowego milczenia.”. I znów mamy samotność, wyobcowanie, zamknięcia na drugiego człowieka.
Ale jest na to ratunek i tym ratunkiem jaki zauważają uczniowie jest ROZMOWA i proszenie o pomoc.
Piękne słowa napisała jedna z uczestniczek: „Czasem wystarczy jedna osoba, która nie będzie osądzać i nie rozkaże ci się zmienić na już. Osoba, która przyjdzie z lampką i usiądzie z tobą w twojej ciemności i – po prostu jest. Czasem wystarczy jedna osoba, ktoś kto zauważy i zareaguje. Osoba, która chce być zauważona i powstrzymana ulegnie temu.” Wybrzmiewa tu również istotna kwestia, że pomoc trzeba chcieć przyjąć. Bo trudno pomóc komuś kto tę pomoc odrzuca.
Świetnym podsumowaniem ukazującym wagę problemów psychicznych jest zdanie zawarte w jednym z opowiadań: „Niewidzialne rany bolą tak samo jak te, które widać”.
Niektóre z opowiadań kończą się nadzieją na lepsze jutro, inne urywają się, pokazując, że część historii wciąż czeka na swoje – oby szczęśliwe – zakończenie. Są też takie, które niestety kończą się tragicznie. Dlatego walczmy o to, by opowieści naszego życia miały dobre zakończenia.
Opowiadania napisane przez uczniów są cenną lekcją dla dorosłych, by nie lekceważyć problemów młodych ludzi, bo ich trudności są realne, bolesne i mają ogromny wpływ na zdrowie psychiczne oraz całe życie.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom konkursu za odwagę podjęcia tematów trudnych i bolesnych oraz za szczerość, z jaką zostały one opisane. Każda z prac zasługuje na uznanie – wszystkie prezentowały wysoki poziom, poruszały ważne problemy, niejednokrotnie wzruszały i głęboko zapadały w pamięć. Słowa podziękowania kierujemy również do nauczycieli, którzy zachęcali uczniów do udziału w konkursie i wspierali ich merytorycznie.
Nadesłane prace pokazują, jak ważna jest rozmowa o zdrowiu psychicznym i jak wiele można dzięki niej zmienić. Mamy nadzieję, że będą one inspiracją do zajęć edukacyjnych, działań profilaktycznych i budowania bezpiecznej przestrzeni do rozmowy. Już dziś zapraszamy do udziału w kolejnej edycji konkursu, wierząc, że będzie ona przestrzenią do dalszego budowania empatii, uważności i otwartości.
Pozostałe nadesłana prace:
